HEMAKS İPLİK REHBERİ

Polyester İplik: Büküm, Katlama ve Puntalama

Polyester, dünyada en çok kullanılan sentetik liftir. Filament (POY, FDY, DTY, BCF) ve kesikli elyaf (spun) formlarında üretilir; dikiş ipliğinden halıya, teknik tekstilden örmeye kadar her alanda kullanılır.

Bu sayfadaPolyester iplik nedir?Numara sistemi Polyester ipliğin bükümü Katlama Puntalama (intermingle)Kullanım alanları

Polyester iplik nedir?

Polyester (PET), eriyikten çekim yöntemiyle üretilen sentetik bir liftir. Sürekli filament olarak ya da kesilip eğrilerek spun (kesikli elyaf) iplik olarak kullanılır. Halı sektöründe hacimli BCF (bulked continuous filament), örme ve dokumada tekstüre DTY iplikler yaygındır.

Yüksek mukavemet ve aşınma dayanımı
Düşük nem çekme (yaklaşık %0,4) ve hızlı kuruma
Boyut stabilitesi, kırışmaya dayanım
Dispers boyarmaddelerle yüksek sıcaklıkta boyama

Numara sistemi

Polyester iplikler genellikle denye (den) veya dtex ile ifade edilir. Denye, 9.000 metre ipliğin gram cinsinden ağırlığıdır; dtex ise 10.000 metrenin ağırlığıdır. Spun polyesterde pamuk gibi Ne numarası da kullanılır.

Kullanım	Tipik numara
Dikiş ipliği	150 – 450 denye (katlı)
Örme / dokuma (DTY/FDY)	50 – 300 denye
Halı ipliği (BCF)	1.000 – 4.000 denye tek kat, katlı yapılarda daha kalın
Teknik / balya ipi	3.000 – 75.000 denye

Değerler tipik sektör aralıklarıdır; nihai ayar iplik yapısına, hammaddeye ve son kullanıma göre belirlenir.

Polyester ipliğin bükümü

Büküm, lif veya filamentlerin kendi etrafında spiral olarak döndürülmesidir; ipliğe mukavemet, düzgünlük ve kat bütünlüğü kazandırır. Birden fazla kat birleştirilip bükülerek katlı-bükümlü (cabled) iplik elde edilir. Tek kat büküm ile kat bükümü genellikle ters yöndedir (Z / S) ve böylece dengeli, kıvrılmayan iplik oluşur.

Uygulama	Tipik büküm (tur/metre)
Dikiş ipliği	500 – 900
Halı ipliği (BCF, cabled)	100 – 250
Teknik / balya ipi	20 – 200
Örme / dokuma katlı iplik	200 – 600

Değerler tipik sektör aralıklarıdır; nihai ayar iplik yapısına, hammaddeye ve son kullanıma göre belirlenir.

HEMAKS HMX 180 iğli büküm makinesi 450 – 10.000 denye aralığında 10 – 275 tur/m, HMX 260 beşik büküm ise 75.000 denyeye kadar ağır polyester ipliklerde 20 – 202 tur/m büküm verir.

Katlama

Katlama, iki veya daha fazla ipliğin eşit gerginlikle yan yana bobine sarılmasıdır. Büküm öncesi yapılan doğru katlama, katlar arasındaki uzunluk farkını ve bükümde oluşan dalgalanmayı önler. Polyesterde 2 – 12 kat arası katlama yaygındır; elastan (likra) ile birlikte katlama elastik iplikler için kullanılır.

Puntalama (intermingle)

Puntalama, filamentlerin basınçlı hava jeti ile belirli aralıklarla birbirine düğümlenmesidir. Büküme gerek kalmadan filamentler bir arada tutulur, iplik dokuma ve örmede dağılmaz. Puntalı iplikler özellikle dokuma çözgü ipliği olarak tercih edilir.

Punta sıklığı (metredeki düğüm sayısı) hava basıncı ve iplik hızıyla ayarlanır.
Kalın ve yüksek denyeli iplikte ısıtmalı godetler puntanın kalıcılığını artırır.
BCF halı ipliklerinde katların birleştirilmesi puntalama ile yapılabilir.